Cáp quang là gì? Đây là câu hỏi nhiều gia đình ở Đà Nẵng đặt ra khi được tư vấn đổi đường truyền. Nhiều người vẫn nhầm cáp quang với cáp đồng hay ADSL. Bài này giải thích từng khái niệm bằng ví dụ gần gũi để bạn tự so sánh.
Chúng tôi là nhóm biên tập độc lập, không thuộc nhà mạng nào. Thông tin dưới đây mang tính tham khảo. Bạn nên đối chiếu lại với nhà mạng trước khi ký hợp đồng.
Cáp quang là gì: khái niệm cơ bản
Nói ngắn gọn, cáp quang là loại dây truyền tín hiệu bằng ánh sáng. Bên trong vỏ bọc là những sợi thủy tinh hoặc nhựa rất mảnh, mảnh hơn sợi tóc. Tín hiệu internet chạy dọc theo sợi này dưới dạng xung sáng thay vì dòng điện.
Hãy hình dung một ống nước trơn láng so với một ống nước đóng cặn. Ánh sáng đi trong sợi quang ít bị hao hụt. Nhờ vậy tín hiệu đi được quãng đường dài mà vẫn rõ. Cáp đồng thì khác. Dòng điện yếu dần theo chiều dài dây và dễ bị nhiễu từ thiết bị xung quanh.
Ở Việt Nam, người dùng hay nghe cụm “FTTH”. Đây là viết tắt của Fiber To The Home, nghĩa là sợi quang được kéo thẳng tới tận nhà. Đầu cuối trong nhà là thiết bị chuyển đổi tín hiệu ánh sáng thành tín hiệu mạng, thường gọi là modem quang hoặc ONT. Bạn có thể đọc thêm định nghĩa tổng quát trên trang Wikipedia về cáp quang.
Cáp quang hoạt động ra sao khi vào nhà
Tại trạm của nhà mạng, tín hiệu được đưa lên sợi quang chính. Sợi này chia nhánh dần về từng khu phố. Cuối cùng, một sợi nhỏ đi vào nhà bạn. Sợi này thường treo trên cột điện rồi luồn qua tường vào phòng khách.
Trong nhà, ONT nhận ánh sáng và chuyển thành tín hiệu cho bộ phát wifi. Có nhà dùng một thiết bị gộp cả hai chức năng. Nhà khác tách riêng ONT và bộ phát wifi để dễ nâng cấp về sau.
So sánh cáp quang với ADSL
ADSL là công nghệ cũ hơn. Nó tận dụng đường dây điện thoại bằng đồng có sẵn trong nhà để truyền dữ liệu. Ưu điểm một thời của ADSL là không cần kéo dây mới. Nhược điểm là chất lượng phụ thuộc nhiều vào khoảng cách tới tổng đài.
Giả sử hai nhà cùng ở Đà Nẵng. Nhà thứ nhất cách tổng đài vài trăm mét. Nhà thứ hai cách hơn ba cây số. Với ADSL, nhà thứ hai thường chậm hơn rõ rệt dù đăng ký cùng một gói. Với cáp quang, khoảng cách ảnh hưởng rất ít nên hai nhà có trải nghiệm khá gần nhau.
Tốc độ và độ ổn định
ADSL truyền dữ liệu không đối xứng. Tốc độ tải xuống cao hơn tải lên rất nhiều. Khi bạn gửi video lớn lên đám mây hoặc họp trực tuyến, chiều tải lên thường là điểm nghẽn.
Cáp quang thường cho tốc độ tải lên gần bằng tải xuống. Điều này có ích với người làm việc từ xa, người bán hàng livestream và gia đình có camera gửi hình ra ngoài. Chúng tôi không đưa con số tốc độ cụ thể vì mỗi gói và mỗi thời điểm một khác. Hãy hỏi nhà mạng về mức cam kết tối thiểu ghi trong hợp đồng.
Thời tiết và nhiễu điện
Dây đồng của ADSL dễ bị ảnh hưởng khi trời mưa to hoặc độ ẩm cao. Gần thiết bị điện công suất lớn cũng gây nhiễu. Mùa mưa ở miền Trung khiến nhiều hộ dùng ADSL gặp tình trạng rớt mạng chập chờn.
Sợi quang không dẫn điện nên không bị loại nhiễu này. Nó cũng không gây chập điện khi sét đánh gần đường dây.
Ưu điểm và hạn chế
Trước khi quyết định, bạn nên nhìn cả hai mặt. Cáp quang không phải lúc nào cũng là lựa chọn đúng cho mọi nhà.
Những điểm mạnh dễ thấy
- Tín hiệu ổn định hơn, ít phụ thuộc khoảng cách tới trạm.
- Tốc độ tải lên tốt, phù hợp họp trực tuyến, học online, livestream.
- Không bị nhiễu điện từ, ít hỏng vặt khi trời mưa.
- Nhiều thiết bị cùng lúc vẫn chạy mượt hơn: điện thoại, tivi thông minh, máy tính, camera.
Hầu hết gói hiện nay là cáp quang. Chọn công nghệ này cũng giúp bạn có nhiều phương án để so sánh giữa các nhà mạng.
Những hạn chế cần biết
Sợi quang giòn hơn dây đồng. Nếu bị gập mạnh hoặc bẻ cong gắt, tín hiệu suy yếu hoặc đứt hẳn. Thợ lắp đặt cần đi dây gọn gàng, tránh góc vuông. Người dùng không nên tự kéo hay cuốn dây trong nhà.
Chi phí lắp đặt ban đầu cũng cần lưu ý. Có nơi miễn phí công kéo dây, nơi khác tính phí thiết bị hoặc đặt cọc. Mức này thay đổi theo thời điểm và chương trình, nên chúng tôi không thể nêu con số chắc chắn. Hãy xem bảng giá tham khảo của chúng tôi để biết cách đọc các khoản phí, rồi hỏi lại nhà mạng.
Một số hẻm nhỏ, nhà trọ cũ hoặc khu vực chưa có hạ tầng quang có thể chưa lắp được. Nhà mạng sẽ khảo sát và báo lại. Bạn nên hỏi trước, đừng vội dọn thiết bị cũ.
Cuối cùng, cáp quang chỉ là đường truyền. Nếu bạn dùng bộ phát wifi đời cũ hoặc đặt ở góc khuất, trải nghiệm vẫn chậm. Nhiều người chê “mạng yếu” thực ra do vị trí phát wifi, không phải do đường truyền.
Nên chọn loại nào
Nhà bạn chỉ dùng ADSL để nhắn tin và đọc báo? Bạn có thể giữ nguyên một thời gian. Tuy nhiên ADSL đang dần bị các nhà mạng thu hẹp, nên đó chỉ là giải pháp tạm thời.
Nhà có trẻ học trực tuyến hoặc người làm việc tại nhà thì khác. Cáp quang gần như là lựa chọn mặc định. Cửa hàng nhỏ cần máy thanh toán, camera và phần mềm bán hàng chạy cùng lúc. Với họ, đường truyền ổn định quan trọng hơn tốc độ danh nghĩa.
Để chọn gói cụ thể, bạn xem tiếp bài cách chọn gói internet gia đình phù hợp. Nếu gặp từ khó trong hợp đồng, trang hỏi đáp thường gặp có thể giúp bạn.
Một mẹo nhỏ trước khi ký: yêu cầu nhân viên ghi rõ vào hợp đồng loại công nghệ là FTTH, thời hạn cam kết, phí hủy và cách báo sự cố. Chụp lại hợp đồng để đối chiếu khi cần. Khi tra cứu quy định chung về dịch vụ viễn thông, bạn có thể xem thông tin của Bộ Thông tin và Truyền thông.
Nguồn tham khảo: tổng hợp từ kinh nghiệm hỗ trợ khách hàng và tài liệu công khai. Ngày cập nhật: cần ghi khi xuất bản.
Hy vọng bạn đã hiểu cáp quang là gì và khác ADSL ở đâu. Quyết định cuối cùng vẫn nên dựa vào khảo sát thực tế tại địa chỉ của bạn.